Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εκδόσεις Ενύπνιο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εκδόσεις Ενύπνιο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 8 Ιουλίου 2023

Αλέξανδρος Κάσσης, . (Τελεία)

Αλέξανδρος Κάσσης, . (Τελεία)

 
Από τις πιο ξεχωριστές νέες φωνές της σύγχρονης εγχώριας πεζογραφίας, ο Αλέξανδρος Κάσσης πρωτοσυστήθηκε στο αναγνωστικό κοινό το 2015 με την εκπληκτική νουβέλα του "Φύγαμε!", από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη. Έξι χρόνια μετά, το 2021, επανήλθε με το αισθαντικό "Οσα απέμειναν από τους εραστές", από τις εκδόσεις Πνοή. Ιούνιος του 2023 και ο Κάσσης επιστρέφει στα λογοτεχνικά πράγματα με το τρίτο του έργο με τον πρωτότυπο τίτλο "." (Τελεία) και εντυπωσιάζει πριν καν την έναρξη της ανάγνωσης.

Τι είναι η ζωή μας μπροστά στην εικόνα που θέλησε κανείς για εμάς; Χρόνια με ταλαιπωρεί αυτή η σκέψη. Δικαιούμαι, σε μια μόνο ψυχή, σ' ένα σώμα, να είμαι κάτοχος της αλήθειας. Να μάθω όλα αυτά που δεν τολμά κανείς να πει. Έχουμε ζήσει μόνο όσα θυμόμαστε αλλά είμαστε μόνο όσα θέλουμε να θυμόμαστε.

Αυτές είναι οι πρώτες γραμμές από την "Τελεία" και, ομολογουμένως, αιχμαλωτίζουν, δημιουργούν ένα ποταμό σκέψεων για τη ζωή μας που είναι αυτή που είναι, όπως είναι ή όπως φαίνεται να είναι.

Διαφορετικό υφολογικά και θεματολογικά σε σχέση με τα δυο προηγούμενα βιβλία του αλλά με την ίδια τόλμη, αλήθεια, αισθαντικότητα και την ίδια καλοδουλεμένη αφήγηση -σαφώς ωριμότερη εδώ- ο Κάσσης με την "Τελεία" του έρχεται να αφήσει έντονο αποτύπωμα στα σύγχρονα ελληνικά γράμματα, με μια ηλεκτρισμένη ιστορία και έναν αλησμόνητο ήρωα που θυμίζει ένα φίλο, διπλανό μας ή τον κρυμμένο εαυτό μας και αποτελεί μικρό ή μεγάλο κομμάτι του καθενός μας γιατί ονειρεύεται, ελπίζει, απελπίζεται, διεκδικεί, θυμάται, πονάει όπως ονειρευόμαστε, ελπίζουμε, απελπιζόμαστε, διεκδικούμε, θυμόμαστε και πονάμε. Γιατί πάσχει από χαρμολύπη εκρηκτικής ζωής και δίψα για ελευθερία, ανθρωπιά, ειλικρινές συναίσθημα, δικαιοσύνη. Είναι επιρρεπής στα λάθη του και μπορεί να τα αγαπάει. Ομολογεί και πράττει όσα αποφεύγουμε να ομολογήσουμε και να πράξουμε κι εκεί ίσως είναι η μόνη διαφορά μας.

Πρωτοπρόσωπη αφήγηση με ήρωα - αφηγητή έναν ανώνυμο άντρα ο οποίος ένα πρωί ξυπνά και κάνει την ανατροπή: αποφασίζει να παραμείνει στο σπίτι μην ακολουθώντας τις καθημερινές, επαναλαμβανόμενες, ασφυκτικές επιταγές. Και απο εκεί ξεκινά ο εμπρηστικός μονόλογός του με ένα φρενήρη ρυθμό συλλογισμών για ζητήματα που τον βασανίζουν. Αυτό που, αριστοτεχνικά, καταφέρνει ο Κάσσης είναι να μιλήσει δια στόματος του ρομαντικού, αντισυμβατικού και αντικομφορμιστή ήρωά του για όλα εκείνα που με / σε / μας βασανίζουν, μας κρατούν σε ομηρεία, όλα όσα αποφεύγουμε να ζυγίσουμε, να δούμε κατάματα, να επιλύσουμε, να σπάσουμε τα δεσμά τους: σχέσεις, καριέρα, εργασία, καταναλωτισμός, απληστία, σύστημα. ήττες, απάτες, αυταπάτες, ψευδαισθήσεις, ματαιώσεις, χρόνος που περνά και χάνεται, εσωτερικά πένθη και την ολόπικρη αλήθεια που μας τρέφει με δηλητήριο.

Ο αφηγητής βρίσκεται στην κόψη. Μόνος στο σπίτι, μόνος με τον χαμένο εαυτό του ξεκινάει μαζί του ένα παιχνίδι χωρίς κανόνες με διάθεση να ανακαλύψουν και να αποκαλυφθούν ο ένας στον άλλο.  Οι πρώτες σταγόνες σκέψεων, οι πρώτοι ήχοι, το βλέμμα καρφωμένο στο ταβάνι, ο πρώτος καφές της ημέρας, το ψιλόβροχο και η καταρρακτώδης βροχή ζητημάτων: ο τρόπος ζωής των ανθρώπων, η μοναξιά, ο φόβος της ήττας, η απουσία ανεμελιάς, το φαινομενικά "πολύ" που ουσιαστικά είναι "τίποτα", η ιερότητα της φιλίας, η αξία των αποχωρισμών και της σιωπής, το παρασκήνιο στην εργασία και στον εκδοτικό χώρο, ο εσωτερικός αποπροσανατολισμός, ο βυθός της υποτέλειας, η μάχη ανάμεσα σε εξουσιαστή και εξουσιαζόμενο, ο ρατσισμός, η ανθρώπινη αδηφαγία, η μεγαλοπρέπεια των ονείρων. Και τα ταξίδια, τα καλύτερα ταξίδια που "γίνονται από το παράθυρο του δωματίου μας".

Ο ήρωας του Κάσση πίνει καφέ, πίνει ουίσκι, καπνίζει, νοσταλγεί, αναλύει, σκαλίζει, βάζει μουσικές, χορεύει ξέφρενα, γιορτάζει την ερημιά της ελευθερίας του και μιας αρχής που θα φέρει ένα τέλος. Γιορτάζει την άβυσσο των σκέψεών του, της μνήμης και της ελπίδας που αχνοφέγγει μετά τον σπαραγμό. Κλείνει τα μάτια, θυμάται, αντικρίζει τη μοναξιά να του χαμογελά με νόημα. Συνομιλεί με τραγούδια που επιλέγει από την δισκοθήκη του, με τους στίχους, τις μελωδίες, τις ερμηνείες. Χάνεται και επιστρέφει, πετάει και πατάει επί γης, γεννιέται και πεθαίνει, χορεύει και καταγγέλει, βιώνει ένα συναισθηματικό ολοκαύτωμα. Ταλαντεύεται στην άκρη του γκρεμού, κλυδωνίζεται, ισορροπεί, παρεκκλίνει, ομολογεί, τολμά, αποκαλύπτεται, επαναπροσδιορίζεται, βυθίζεται και ξαναβγαίνει στην επιφάνεια. Τραγουδά για 'κείνους που δεν έχουν ελπίδα, για 'κείνους που λερώνουν την αλήθεια. Γυρεύει τη θέα μιας απέραντης θάλασσας σε έναν ατέλειωτο δρόμο με κλειστές επικίνδυνες στροφές. ΄Ωσπου ένα μικρό φως φάρου περιστρέφεται γύρω και μέσα στα ανταριασμένα νερά της ύπαρξής του, σαν μια "αρχή που πάντα θα οδηγεί σε ένα τέλος κι ένα τέλος που πάντα θα οδηγεί σε μια αρχή, μέχρι το τέλος". Κι ένα αιώνιο, προσωπικό και οικουμενικό ερώτημα. Κι ένα υστερόγραφο.

Μυθιστόρημα πολλαπλών αναγνώσεων και αμέτρητων αρετών, με εναλλαγές φωτός και σκοταδιού, με μουσικές, κινηματογραφικές και διακειμενικές αναφορές, οργιαστικά επίκαιρο -ο Κάσσης πιάνει επακριβώς τον ταραγμένο σφυγμό της εποχής μας- και καθησυχαστικά, γλυκόπικρα οικείο. Μυσταγωγικό και φιλοσοφικό, σκληρά - τρυφερά - οδυνηρά ρεαλιστικό, βαθιά πολιτικό και καταγγελτικό.

Κείμενο με αμείωτη ένταση, ρυθμό και μουσικότητα σαν τα τραγούδια που μπαίνουν εμβόλιμα στην αφήγηση και η δύναμή τους δίνει αρχή και τέλος σε κάθε παύση, ανάσα, κραυγή.

Εραστής των μουσικών, του κινηματογράφου και της ανάγνωσης και άξιος συγγραφέας, ο Αλέξανδρος Κάσσης καταθέτει το πιο ώριμο εως τώρα έργο του και μας εμπνέει, μας ανοίγει δρόμους, μας ταρακουνά, μας ταξιδεύει σε τρικυμισμένη θάλασσα, μας δίνει τη ζωή μας στα χέρια μας να τη φτιάξουμε. Απ' την αρχή!
 
Εκδόσεις  Ενύπνιο

Πέμπτη 28 Ιουλίου 2022

Ρίτσαρντ Μπρότιγκαν, Η έκτρωση

Ρίτσαρντ Μπρότιγκαν, Η έκτρωση


Υπάρχουν τα βιβλία εκείνα- ανάμεσα σε άλλες παράλληλες αναγνώσεις - που έρχονται και σε συναντούν απρόσμενα, σου ψιθυρίζουν κάτι ακατάληπτο και ανοίγεις την πρώτη τους σελίδα. Ο ψίθυρος γίνεται καλωσόρισμα, μια φράση σε οδηγεί στην επόμενη πρόταση, η επόμενη πρόταση  στην επόμενη σελίδα και αφήνεσαι και ταξιδεύεις σε μια άλλη εποχή, σε ένα άλλο τόπο: σε μια βιβλιοθήκη παλιά "από εκείνα τα κτίρια με τα κίτρινα τούβλα που έχτιζαν στο Σαν Φρανσίσκο μετά τον σεισμό. Βρίσκεται στην οδό Σακραμέντο 3150", και αποτελεί χώρο εργασίας και κατοικία του αφηγητή.

Στην παραπάνω κατηγορία ανήκει "Η έκτρωση", αυτό το ευφυές χαμηλόφωνο - γεμάτο σπινθήρες - μυθιστόρημα του Ρίτσαρντ Μπρότιγκαν, ενός από τους πιο ιδιαίτερους και χαρισματικούς αμερικανούς στυλίστες της μετα-beat εποχής. Πεζογράφος και ποιητής σπουδαίος, εκφραστής της αντικουλτούρας, με τα ανεπούλωτα τραύματα της παιδικής του ηλικίας να τον ακολουθούν ως την ενήλικη ζωή του, αυτοκτόνησε στα 49 του χρόνια αφήνοντας πίσω του έργο σημαντικό αλλά δυστυχώς ξεχασμένο. Η καλή λογοτεχνία όμως, πάντα βρίσκει το δρόμο της και επιστρέφει! (Στα ελληνικά, εκτός της παρούσας έκδοσης, κυκλοφορεί και το περίφημο "Τέρας των Χόκλαϊν" από τις εκδόσεις Κυψέλη). Γνωστός για το picaresque ύφος του , τις σκοτεινές κωμικές και σατιρικές αποχρώσεις στη γραφή του και τις αυτοαναφορικές του αφηγήσεις, χωρίς ίχνος λογοτεχνικών τερτιπιών και εντυπωσιασμού, ο Μπρότιγκαν με απλή ρυθμική γλώσσα - μιλώντας για καταστάσεις και γεγονότα ρευστά, ασταθή, φαινομενικά αδιάφορα αλλά τόσο σημαντικά και ενδιαφέροντα, δημιούργησε έργα μικρής έκτασης και υψηλής σπουδαιότητας, διακωμωδώντας την αμερικανική κοινωνία και τον ίδιο του τον εαυτό, έργα τα οποία αποτέλεσαν αναγνώσματα της γενιάς των χίπις.

"Η έκτρωση" χωρίζεται σε έξι μέρη και σε δεκάδες ολιγοσέλιδα κεφάλαια, καθένα εκ των οποίων φέρει ένα διαφορετικό παιγνιώδη τίτλο, και έχει ως αφηγητή και κεντρικό χαρακτήρα το alter ego του Μπρότιγκαν: έναν ιδιοκτήτη αυτής της ιδιότυπης βιβλιοθήκης. Ευγενής, μοναχικός, ρομαντικός, πνευματώδης ο βιβλιοθηκάριος δέχεται στοιχειωμένα χειρόγραφα αδημοσίευτων βιβλίων που έπεσαν θύματα απανωτών απορρίψεων από εκδοτικούς οίκους και βρίσκουν στέγη και φροντίδα στη βιβλιοθήκη του Σαν Φρανσίσκο. Ο βιβλιοθηκάριος τα καταχωρεί, τα προστατεύει, μιλάει για εκείνα με παιδική αφέλεια και τρυφερότητα. Τα βιβλία είναι ο κόσμος του, από τον οποίο αρνείται να βγει. Είναι ένας ευτυχής εσώκλειστος εδώ και μερικά χρόνια και μοιράζεται σκέψεις και ανάσες με τη σιωπή και την παρουσία των βιβλίων γύρω του. 'Ωσπου η άφιξη της εκπάγλου καλλονής Βάιντα στη βιβλιοθήκη - έρχεται κι εκείνη να καταθέσει το δικό της χειρόγραφο - θα δημιουργήσει ένα τρυφερό ρήγμα στην αφοσίωση του αφηγητή προς τα βιβλία του. Η ομορφιά της Βάιντα, κόλαση, κατάρα και μαρτύριο για την ίδια και παράδεισος, δέος και έρωτας για τον αφηγητή και η κοινή τους αγάπη για τη λογοτεχνία, θα τους φέρουν κοντά. Η Βάιντα μένει έγκυος. Αιφνιδιάζονται, δεν είναι έτοιμοι να γίνουν γονείς και ένας φίλος και συνεργάτης του βιβλιοθηκάριου, ο Φόστερ, θα προσφερθεί να τους βοηθήσει στέλνοντάς τους στην Τιχουάνα στο Μεξικό, σε έναν ειδικό γιατρό προκειμένου να γίνει η έκτρωση.

Ο βιβλιοθηκάριος μετά από χρόνια ξαναβγαίνει στον έξω κόσμο, τον κόσμο έξω από τα βιβλία και, ταξιδεύοντας μαζί με τη Βάιντα, έρχεται σε επαφή με την ανθρώπινη κωμωδία, την τρέλα, τις αντιφάσεις, την πολυπλοκότητα, την αγάπη, τη συμπόνοια, την αδιαφορία και τη γλυκύτητα των ανθρώπων. Η έκτρωση πραγματοποιείται και επιστρέφοντας πίσω στο Σαν Φρανσίσκο, ο αφηγητής έχει να αντιμετωπίσει εκπλήξεις και μια νέα πραγματικότητα για να πάρει πρωταγωνιστικό ρόλο σε ένα νέο δρόμο που ανοίγεται μπροστά του.

Η αφήγηση του Μπρότιγκαν είναι άμεση, εκκεντρική, κωμική και συγκινητική με την ειλικρίνειά της, είναι ένα ποτάμι που ρέει ανάμεσα στον κόσμο, στο γκρίζο του, στο πράσινο, στο κόκκινο, στο μαύρο του, στη λύπη του, στη χαρά του, στην έκπληξη, στα σύννεφά του, στην αγάπη και στον έρωτα. 

Ουράνιο τόξο μετά από πολυήμερη βροχή, "Η έκτρωση" επανακυκλοφόρησε - επιτέλους και ευτυχώς - από τις εκδόσεις Ενύπνιο (προηγούμενη έκδοση από τις εκδόσεις Γράμματα, το 1982). Θαυμάσια η μετάφραση του Στάθη Ιντζέ.
 
 
Εκδόσεις  Eνύπνιο