Γιάλμαρ Σέντερμπεργκ, Δόκτωρ Γκλας

 

Αριστούργημα της βορειοευρωπαϊκής πεζογραφίας, ο Δόκτωρ Γκλας, κυκλοφόρησε στη Σουηδία το 1905 προκαλώντας σκάνδαλο με τη θεματολογία του περί ηθικής, λαγνείας, έρωτα και θανάτου, τις πλάγιες αναφορές για ευθανασία και τις προσωπικές εξομολογήσεις του κεντρικού ήρωα. Ημερολογιακής μορφής μυθιστόρημα με στοιχεία noir και έντονα φιλοσοφικό ύφος, με πλήθος αναπάντητων ερωτημάτων για την ανθρώπινη φύση και την πορεία της προς τις πύλες του παραλόγου.
 

Ο Τύκο Γκάμπριελ Γκλας (Glas=γυαλί) είναι ένας τριαντατριάχρονος γιατρός, ένας αστός της εποχής του, ιδεαλιστής, θλιμμένος, απομονωμένος στο "σκοτεινό κελί" του μακριά από έρωτες, με μια αδιάφορη καθημερινότητα. Τυπικές συναντήσεις με ασθενείς, περίπατοι, παρατήρηση του έξω κόσμου, ενδοσκόπηση και συλλογισμοί που, νύχτα πάντα, καταγράφονται στο προσωπικό του ημερολόγιο. Κρύβει μέσα του ένα πλάσμα που διψά για την εκπλήρωση του ανικανοποίητου, επιθυμεί μια αγάπη καθαρή και εξιδανικευμένη, περιμένει τη στιγμή που από παρατηρητής της ζωής θα συμμετάσχει σε αυτήν ακόμα και με βήματα ακροβάτη σε τεντωμένο σχοινί πάνω από την άβυσσο.
 

Τον επισκέπτεται στο ιατρείο του η Χέλγκα, μια όμορφη νεαρή γυναίκα, σύζυγος του πάστορα Γκρεγκόριους. Του εκμυστηρεύεται ότι είναι ερωτευμένη με άλλον και απεχθάνεται τις ερωτικές συνευρέσεις με τον ηλικιωμένο άντρα της. Γίνεται το αντικείμενο του πόθου του Γκλας. Κι εκείνος, αποφασίζει να την βοηθήσει, μέσα σε μια δίνη πρωτόγνωρων αισθημάτων. Παρασύρεται σε μαύρο βυθό με ναυάγια το Καλό και το Κακό.
 

Ο πάστορας είναι το πρόσωπο του πατέρα που ο Γκλας μισούσε, είναι το τέρας που ο εστέτ Γκλας έκρυβε επιτυχώς μέσα του, είναι όλα όσα ο Γκλας φοβόταν να είναι, είναι ο καθρέφτης της βρωμιάς του κόσμου. Το τέλος του ενός είναι η ανάσα και η αρχή του άλλου!
 

Νύχτες πυρετού, όνειρα στοιχειωμένα, άγρια πάλη με τον εαυτό. Ολόκληρο το κρυστάλλινο σύμπαν του νεαρού γιατρού γίνεται θρύψαλα, λίγο πριν το πρώτο χιόνι.
 

Οξύτητα και ψυχολογική διεισδυτικότητα σε ένα μοντέρνο και πρωτοποριακό έργο για την σκοτεινή πλευρά του ασυνείδητου. Ένα δαιμονισμένο σπαρακτικό ψυχογράφημα με στοιχεία υπαρξισμού, πριν καν την εμφάνισή του. Ένα ψυχολογικό παιχνίδι μεταξύ αφηγητή και αναγνώστη ανάμεσα σε σπασμένα γυαλιά και μαύρα τριαντάφυλλα.
 

Επίμετρο και έξοχη μετάφραση από την Αγγελική Νάτση.

 

 

Εκδόσεις Printa

Γιάλμαρ Σέντερμπεργκ, Τα νιάτα του Μάρτιν Μπιρκ

Το κορυφαίο αυτό έργο της σουηδικής λογοτεχνίας κυκλοφόρησε το 1901 προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων και αποτέλεσε το λογοτεχνικό ντεμπούτο του Σέντερμπεργκ.

 

Αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα διαποτισμένο με τα στοιχεία του ερωτισμού, της μελαγχολίας, της ειρωνικής διάθεσης. Γεμάτο συναίσθημα, ποιητικότητα, ρομαντισμό και φιλοσοφική σκέψη για έναν κόσμο με σημάδια συλλογικής παρακμής. Ένα σύντομο έργο ενηλικίωσης του κεντρικού ήρωα σε τρία στάδια: η αθώα παιδική ηλικία, η φορτωμένη πόθους νιότη και η κατοπινή ωριμότητα, καλυμμένη σε ένα ομιχλώδες πέπλο ματαίωσης.

 

Ο Μάρτιν είναι ένα παιδί ονειροπόλο, η φύση μπροστά του παίρνει σάρκα και οστά, συνομιλεί μαζί του, οι τέσσερις εποχές γίνονται μέσα του εικόνες και λέξεις. Ο Μάρτιν θέλει να γίνει ποιητής. Μεγαλώνοντας σε ένα οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον καθωσπρεπισμού και με κυρίαρχη τη φιγούρα της δεσποτικής του μητέρας, ο Μάρτιν γίνεται δημόσιος υπάλληλος. Ο δρόμος που του έστρωναν οι νεράιδες-επιθυμίες γέμισε εμπόδια και το νεαρό αγόρι θάβει τα όνειρά του κάτω απ' το πυκνό χιόνι, στο βωμό του βιοπορισμού κι ενός ασφαλούς μέλλοντος που θα τον κάνουν εξέχον μέλος της κοινωνίας.

 

Ο Μάρτιν παλεύει με τις νόρμες, αμφισβητεί τη θρησκεία, οδηγείται στον μηδενισμό. Ο πυρετός μέσα του καίει σταθερά, η ζωή του μοιάζει με μπερδεμένο σενάριο με σκηνικά τις υποκριτικές συμπεριφορές και τις φτηνές διασκεδάσεις. Η μπουρζουαζία είναι θηλιά στο λαιμό, οι έρωτες εφήμεροι, η ψυχή του ένα άδειο βαγόνι εκτροχιασμένο σε χιονισμένο τοπίο. Τα νιάτα του γίνονται βορά στο θεριό του χρόνου.

 

Ο Μάρτιν γράφει για να αναπνέει, αποτυπώνει λέξεις σε ποιήματα χιονονιφάδες που χορεύουν στον αέρα. Και τα χρόνια περνούν. Και έρχεται η ωριμότητα. Και τα πρόσωπα που ο Μάρτιν κάποτε πολύ αγάπησε έγιναν σκιές σε νεκρική πομπή.

Τολμηρό για την εποχή του έργο, βαθιά φιλοσοφικό και επικριτικό. Στο στόχαστρο της γραφής του Σέντερμπεργκ μπαίνουν θέματα περί θρησκευτικής πίστης, μισογυνισμού, ρόλου των δύο φύλων, ανόδου και πτώσης του ανθρώπινου γένους.

 

Μεγαλειώδες μυθιστόρημα ιδεών για την κάθε είδους απώλεια, αριστοτεχνικά μεταφρασμένο από τα σουηδικά από την Αγγελική Νάτση, η οποία δημιούργησε ένα εντυπωσιακό επίμετρο για τον βίο και το έργο του Σέντερμπεργκ.

 

 

Εκδόσεις Αστάρτη