Paul Lynch, Το τραγούδι του προφήτη

 

Το Κακό, αόρατο, παραμονεύει έξω απ΄την πόρτα σου, παρακολουθεί την φαινομενικά τακτοποιημένη ζωή σου, τα σχέδια σου, τα πηγαινέλα σου, τις επιθυμίες σου, την αμφιθυμία σου, τα γέλια σου και τις μικρές σου ανησυχίες. Κι ένα βράδυ εισβάλλει σαν κόκκος σκόνης, αθόρυβα, ύπουλα, απρόσμενα, στο εσωτερικό του σπιτιού σου, κατακάθεται πάνω στους τοίχους και στα έπιπλα, αναπτύσσεται σαν μύκητας, παντού, στο μυαλό σου, γίνεται φόβος που μετατρέπεται σε Φόβο που ανατρέπει κεκτημένα και δεδομένα και σε παραλύει.

Το Κακό χτυπάει, ένα βροχερό βράδυ, την πόρτα της οικογένειας της Άιλις Στακ και το σκοτάδι του κήπου εγκαθίσταται μόνιμα στο σπίτι της και στη ζωή της.

Η Ιρλανδία του σήμερα ή του κοντινού μέλλοντος (τι σημασία έχει, θα μου πείς, μιας και το μέλλον είναι ήδη εδώ και το βιώνουμε σε παγκόσμιο επίπεδο) βρίσκεται  στο έλεος μιας δικτατορικής κυβέρνησης. Δυο αξιωματικοί της νεοσύστατης μυστικής αστυνομίας της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας Γκάρντα χτυπούν την πόρτα της Άιλις Στακ αναζητώντας τον σύζυγό της, Λάρι, δάσκαλο και αναπληρωτή γενικό γραμματέα του Σωματείου Διδασκάλων της Ιρλανδίας, ο οποίος -σε μια χώρα που έχει τεθεί σε κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης και με τη νέα κυβέρνηση να καταργεί λίγο λίγο τις ατομικές ελευθερίες- κατηγορείται ως ταραχοποιός που υποδαυλίζει το μίσος εναντίον του τόπου, εργάζεται υπογείως κόντρα στο "καλό" της πατρίδας και σπέρνει σε συνεργάτες του / συμπολίτες του εξέγερση και διχασμό, και τελικά συλλαμβάνεται για την παράνομη συνδικαλιστική του δράση.

Ο εφιάλτης ξεκινά από τις πρώτες κιόλας σελίδες αυτού του συγκλονιστικού -πολιτικών διαστάσεων- μυθιστορήματος του, για πρώτη φορά μεταφρασμένου στα ελληνικά, Πολ Λιντς, ο οποίος, δικαίως, τιμήθηκε με το Βραβείο Booker 2023.

Από την έναρξη, λοιπόν, της δυνατής και κλειστοφοβικής ιστορίας του που αρπάζει τον αναγνώστη από τον λαιμό και δεν τον αφήνει να ανασάνει, ο Λιντς με τη χρήση του μακροπερίοδου λόγου, την απουσία παραγράφων, με τους διαλόγους να μην είναι με την πρώτη ματιά διακριτοί λόγω της έλλειψης εισαγωγικών και είναι ενσωματωμένοι στην ασφυκτική αφήγηση, με ωμό ρεαλισμό αλλά και αρκετές πινελιές λυρισμού και με μια καθηλωτική, ανελέητα σκληρή κινηματογραφική πρόζα, παρουσιάζει μια χώρα -εν προκειμένω τη χώρα του- υπό τον ζυγό ενός απολυταρχικού καθεστώτος. Χωρίς σχεδόν καθόλου αχτίδες φωτός, χωρίς η ζυγαριά να γέρνει στο μελό και να εκβιάζει το συναίσθημα, το "Τραγούδι του προφήτη" είναι ένα lamento με heavy metal ηχοχρώματα που προσομοιώνει την πραγματικότητα έτσι όπως την βιώνουν άνθρωποι ανά τον κόσμο, θύματα πολέμων, αναταραχών, διώξεων, βίας, αίματος και θανάτου, είτε στη Συρία, είτε στη Γάζα, είτε στην Ουκρανία, είτε μπροστά μας, δίπλα μας, κι ας παριστάνουμε πως το Κακό και ο Πόνος δεν μας τρομάζουν γιατί δεν θα επιλέξουν ποτέ εμάς.

Ο Πολ Λιντς δημιούργησε ένα πολιτικό μανιφέστο με το ένδυμα της λογοτεχνίας, με τις ρίζες του στην αρχαία τραγωδία και, μέσα από την εφιαλτική ροή των γεγονότων στην αφήγησή του, μας ξεβολεύει από την άνεση του καναπέ μας, μας αρπάζει από τον σβέρκο έτσι όπως μας βρίσκει αποχαυνωμένους μπροστά σε οθόνες, μας οδηγεί στην κόλαση που λαμβάνει χώρα έξω από τα σπίτια μας και που βιαστικά την προσπερνάμε αποστρέφοντας το βλέμμα κουμπώνοντας με τρεμάμενα χέρια το ρούχο των αμυνών μας, δήθεν άνετοι μέσα στους λαβυρίνθους που χτίσαμε (ή μας έχτισαν), φυλακισμένοι στην ψευδαίσθηση και στην απατηλή λάμψη του εγώ μας. Ο Λιντς δεν στέκεται στα πώς και στο γιατί μια φασιστική κυβέρνηση ριζώνει και "ψηλώνει" σε μια δημοκρατική περιοχή της Δύσης. Δεν στέκεται στην πολιτική, στην Ιστορία και στο συλλογικό. Αντίθετα, δίνει έμφαση στο ατομικό, στην μικροϊστορία, στον άνθρωπο, στο ακατανόητο της εποχής που ξεγελά, δηλητηριάζει, παγιδεύει και αφανίζει τον μικρό καθημερινό άνθρωπο και του ραγίζει κάθε σταθερότητα, του ανατρέπει δεδομένα, τον καταβροχθίζει, τον εξορίζει.

Η κεντρική ηρωίδα του μυθιστορήματος, Άιλις Στακ, μετά τη σύλληψη και την εξαφάνιση του συζύγου της (ανάμεσα στις εξαφανίσεις εκατοντάδων πολιτών) μένει ολομόναχη με τα τέσσερα παιδιά της (τον μεγαλύτερο, στο τέλος σχεδόν της εφηβείας, Μαρκ, τον προέφηβο Μπέιλι, την μικρότερη Μόλι και τον Μπεν, μωρό) και με τον ηλικιωμένο πατέρα της που μένει σε μια κοντινή πόλη και πάσχει από άνοια. Η Άιλις προσπαθεί να παραμείνει ψύχραιμη και να διαχειριστεί την παράλογη καινούργια πραγματικότητα κάνοντας παράλληλα αγώνα για την απελευθέρωση του Λάρι. Συνεχίζει εμμονικά τις καθημερινές της δραστηριότητες και υποχρεώσεις -δουλειά, φροντίδα σπιτιού ,παιδιών και πατέρα- αντλώντας θραύσματα δύναμης από εικόνες, μνήμες, ήχους, μυρωδιές, όνειρα. Μιλάει στον Λάρι σαν να τον έχει δίπλα της, παλεύει να παραμείνει ακλόνητη στον αέρα του πολέμου, να κρατήσει το σπίτι της όρθιο (έχοντας πλέον το Κακό ως συγκάτοικο), να κρατήσει την οικογένειά της ενωμένη. Σταδιακά, οι εσωτερικές της ισορροπίες ραγίζουν και τρίζουν, ο ψυχικός της κόσμος καταρρέει σε αργή κίνηση κι ο αγώνας για επιβίωση δεν έχει τέλος. Επικρατεί ένα χάος, στους δρόμους στήνονται οδοφράγματα, επιβάλλεται απαγόρευση της κυκλοφορίας, ιδιωτικότητα και ασφάλεια δεν υφίστανται πια. 

 

Ήρθε η αυγή, αλλά όχι η μέρα, η μέρα το 'χει σκάσει, τώρα το βλέπει, τώρα καταλαβαίνει, το φως που νικάει το σκοτάδι είναι ψέμα, αλήθεια είναι μόνο η νύχτα, αυτή παραμένει αληθινή κι ακλόνητη, τώρα καταλαβαίνει ότι μάζεψε τα παιδιά στην αγκαλιά της ξέροντας πως η υπόσχεση της προστασίας ήταν ψεύτικη, αυτό το σπίτι δεν είναι πια καταφύγιο. (σελ. 162)     

Η Άιλις πολεμά -μέσα στο πολεμικό σκηνικό- να κρατήσει τη ζωή της, τη ζωή των παιδιών της, του πατέρα της, ακόμα και του απόντος Λάρι σε μια τάξη. Ο ήχος των σκέψεών της αυξομειώνεται σε ένταση, από ψίθυρος σε ουρλιαχτό. Φυλακίζεται σε ό,τι δεν καταφέρνει να αποφύγει, αγωνίζεται να πάει κόντρα στο ρεύμα αλλά είναι τόση η ορμή του που την παρασύρει. Γλιτώνει τον πνιγμό, ξαναβγαίνει στη στεριά, ξαναστέκεται στα τσακισμένα της πόδια, μια τραγική φιγούρα ανάμεσα σε στάχτες, σκόνη και αίμα που διαρκώς προσπαθεί να ανταποκριθεί στους ρόλους της συζύγου, μάνας και κόρης.

Παρακολουθεί την εξέλιξη της νευρολογικής καταιγίδας και των φαντασμάτων στο μυαλό του πατέρα της, γίνεται μάρτυρας της απότομης ενηλικίωσης των παιδιών της, αμφιταλαντεύεται με την απόφαση να μείνει ή να φύγει από τα πάτρια εδάφη. Έρχεται αντιμέτωπη με την απόλυτα εκκωφαντική σιωπή και την απώλεια της ταυτότητάς της ως γυναίκα, μάνα και πολίτης.

Κινείται μέσα στον δηλητηριώδη και δηλητηριασμένο κόσμο και έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με την ανεξέλεγκτη βία, τον απόλυτο παραλογισμό, με βέλη, ξίφη, φωτιές και τέρατα, με την κτηνωδία και τον θάνατο. Κινείται και αφουγκράζεται τον ουρανό, τον αέρα, τους ήχους των πυροβολισμών και των εκρήξεων. Παρατηρεί τη ζωή (της) να ξοδεύεται σε έναν τόπο που δεν είναι πλέον τόπος παρά θάνατος και πόνος και καρδιά σε διαρκή κραυγή ταμπούρλων και εγκαταλείπει ό,τι αγάπησε, ό,τι έχασε,  απομακρύνεται από εκείνη την σκοτεινή αίσθηση που εκείνο το βροχερό βράδυ μπήκε στο σπίτι της και την ακολουθούσε κατά πόδας.

Καταρρακωμένη, θα βγει στη θάλασσα που είναι ζωή, που υπόσχεται ζωή. Εκ νέου. Ζωή μισή, ερειπωμένη, απομεινάρι ενός κόσμου που τελείωσε -όπως τραγούδησε το τέλος του ένας προφήτης-  κι αρχής ενός κόσμου που θα γεννηθεί, παραμορφωμένος και πένθιμος, αλλά με την αγάπη αυτός ο κόσμος μπορεί να σωθεί, να ανθίσει, να γίνει μια απέραντη θάλασσα ελπίδας.

Ένα συνταρακτικό μυθιστόρημα για τα σαθρά θεμέλια του κόσμου μας, για το φίδι που τρέφουμε μέσα μας, για την απώλεια βεβαιοτήτων, για τα υπαρξιακά αδιέξοδα των δημοκρατικών κοινωνιών, για τον ολοκληρωτισμό που χτυπάει την πόρτα μας σε "φιλική" επίσκεψη. Ένα εκρηκτικό λογοτεχνικό αποτύπωμα αυτό που αφήνει με το "Τραγούδι του προφήτη" ο Πολ Λιντς που στοιχειώνει και αφυπνίζει, ταρακουνά , που μας βγάζει από το βασίλειο των εαυτών μας για να δούμε κατάματα πλωτά καραβάνια που γυρεύουν μικρής στεριάς αγκαλιά.

Θαυμάσια μετάφραση από τους Άγγελο Αγγελίδη και Μαρία Αγγελίδου και ένα ακόμα σπουδαίο λογοτεχνικό έργο που βάζει στην φαρέτρα της η σειρά Aldina των εκδόσεων Gutenberg.

Mariana Leky, Το όνειρο της Ζέλμα

Όλα τρυφερά και ανθρώπινα καμωμένα σε αυτό το εξαιρετικά εγκάρδιο μυθιστόρημα που θυμίζει παραμύθι με πικρές αλήθειες.
 

Όλα τρυφερά, εκτός από το χρόνο που τρέχει, αφαιρεί, αγκαλιάζει κι ύστερα γδέρνει. Ένα ανθρωποκεντρικό έργο πασπαλισμένο με τη χρυσόσκονη και τη στάχτη της ζωής, με αφηγήτρια τη Λουίζε η οποία, από την ηλικία των 10 ως την ενηλικίωσή της, εξιστορεί γεγονότα, μικρές και μεγάλες καθημερινές στιγμές, δεσμούς, πειρασμούς, χωρισμούς, αποχωρισμούς. Μιλάει για πρόσωπα και πράγματα της μικρής της κοινότητας κάπου στην περιοχή των λόφων του Βέστερβελντ στη δυτική Γερμανία.

 

Σημαντικό σύγχρονο bildungsroman (μυθιστόρημα ενηλικίωσης) με ψυχογραφικά και τοπογραφικά στοιχεία και με όλες εκείνες τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες που διακατέχουν τους ανθρώπους των επαρχιών. Ένας μικρός θίασος ηρώων σε έναν μικρόκοσμο που επιθυμούν, φοβούνται, ερωτεύονται, αποκαλύπτουν και αποκαλύπτονται, δραπετεύουν, πιστεύουν στα θαύματα και στα όνειρα.

Κι έτσι ξεκινάει η ιστορία. Με ένα όνειρο που θα προκαλέσει ανησυχία αλλά και  κωμικοτραγικές καταστάσεις και τελικά θα οδηγήσει σε τραγωδία. Η γιαγιά της αφηγήτριας, Ζέλμα, βλέπει για τρίτη φορά στον ύπνο της οκάπι, ένα σπάνιο είδος ζώου της περιοχής του Κονγκό, μισό καμηλοπάρδαλη και μισό ζέβρα. Η παρουσία του ζώου στον ύπνο προμηνύει θάνατο μέσα στις επόμενες ώρες ή λίγες μέρες. Το όνειρο της Ζέλμα διαδίδεται από στόμα σε στόμα το επόμενο πρωί. Όλοι φοβούνται και περιμένουν το θάνατό τους και αυτό το γεγονός τους κάνει να αναθεωρήσουν δεδομένα, να κλείσουν εκκρεμότητες, να βγάλουν από υπόγεια κελιά τα φυλακισμένα τους συναισθήματα, να βάλουν σε εφαρμογή παλιά σχέδια και να ομολογήσουν ανομολόγητους έρωτες. Γιατί η ζωή γλιστράει σαν άμμος σε κλεψύδρα, ο χρόνος τελειώνει. Το όνειρο βγαίνει, έρχεται το θανάσιμο χτύπημα και η παιδική καρδιά της Λουίζε θα σπάσει σε χιλιάδες μικρά κομμάτια.

 Αλλά η ζωή συνεχίζεται, όπως πάντα. Στήνει χορό και δείχνει καινούργια βήματα και οι άνθρωποι - με πατήματα ασταθή, αργά, δειλά, πιο γοργά στη συνέχεια, με καρδιές ραγισμένες και επιδέσμους γύρω απ' τις μόνιμα ανοιχτές πληγές - συνεχίζουν να χορεύουν, να δέχονται τις χαρές και τις επόμενες λύπες, να ερευνούν τα μυστικά της ελπίδας και του σχηματισμού των νέων τους ονείρων.

Η Λουίζε αντιπροσωπεύει τη νεότερη γενιά που ακολουθεί κατά πόδας την προηγούμενη. Την αφοσιωμένη σε όλους και σε όλα τρυφερή γιαγιά Ζέλμα, τον Οπτικό - με τις εσωτερικές του φωνές και τον κρυφό παντοτινό έρωτα για τη Ζέλμα που αποκαλύπτεται υπό την υποψία και τον φόβο θανάτου -, τη μαμά της με τα λουλούδια και το ανθοπωλείο, τον μπαμπά της με τις τάσεις φυγής και την ακόρεστη δίψα συνάντησης με μακρινούς τόπους. 

Τα χρόνια περνούν και κατά τη διάρκειά τους συμβαίνουν διάφορα, οι άνθρωποι μένουν, φεύγουν, επιστρέφουν, οι ιστορίες ξεδιπλώνονται και φέρνουν στο φως σημαντικά κι ασήμαντα. Κι έπειτα έρχεται ο έρωτας της Λουίζε για τον βουδιστή μοναχό Φρέντερικ που φέρνει τα γειά, τα αντίο, τα χιλιόμετρα, τις ζώνες ώρας, το μαζί, το χωριστά, την ανεπάρκεια των φυσικών και τηλεφωνικών επαφών, το ποτέ και το πάντα, τα αναρίθμητα γράμματα του ενός προς τον άλλο, τον ουρανό με τα σύννεφα, τον ήλιο, το λιβάδι, το γκρεμό, τον διαχειρίσιμο αποχωρισμό και την επιστροφή.

Το υπ' αριθμόν 49 έργο της έξοχης σειράς Aldina των εκδόσεων Gutenberg και η Μαρία Αγγελίδου (σε μια ακόμα θαυμάσια μεταφραστική της στιγμή) παρουσιάζουν μια δυνατή ιστορία για το πώς η αγάπη και η απώλεια διαμορφώνουν την πορεία ενός ατόμου και μιας ολόκληρης μικρής κοινωνίας.

Αυτό το μικρό εκδοτικό θαύμα της Mariana Leky, κυκλοφόρησε το 2017 στη Γερμανία, έκανε τεράστια αίσθηση, αγαπήθηκε και έγινε best seller  και μόλις πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά.

Είναι το μελαγχολικό πορτραίτο ενός μικρόκοσμου και του κόσμου που απλώνεται γύρω του, ένας διαλογισμός για το παράλογο του θανάτου, μια υπαινικτική ιστορία για την πρώτη αγάπη και για εκείνη που αργεί να φτάσει και ζωγραφίζει στο τέλος καινούργιες αρχές και το μετείκασμα μιας τελευταίας εικόνας.

Ο μαγικός ρεαλισμός συναντά την αληθινή ζωή και το αποτέλεσμα είναι αυτό το μυθιστόρημα που δείχνει στον αναγνώστη δρόμους για ν' ανθίζει η καρδιά και μια οπτική του "τι μπορείς να δεις" από εκεί.

 

 

Εκδόσεις  Gutenberg/ σειρά Aldina

Hans Fallada, Ο εφιάλτης

 

 

Το πιο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του Hans Fallada, το μικρότερο σε έκταση και ένα εκ των σημαντικότερων του συνόλου της εργογραφίας του, "Ο Εφιάλτης", κυκλοφόρησε πολύ πρόσφατα σε υποδειγματική μετάφραση των Άγγελου Αγγελίδη και Μαρίας Αγγελίδου, από τις εκδόσεις Gutenberg στη μεγαλειώδη σειρά των κλασικών αριστουργημάτων Orbis Literae.
 

Πιστή αναπαράσταση μιας περιόδου από τον Απρίλιο του 1945 έως το καλοκαίρι του 1946, αυτό το λογοτεχνικό έπος απόγνωσης και αντοχής αντικατοπτρίζει την απάθεια ενός ολόκληρου λαού και τις ολέθριες συνέπειες του ναζισμού και του πολέμου που, όπως κάθε πόλεμος, φέρνει μονάχα θάνατο και καταστροφή.  Ο κεντρικός χαρακτήρας του έργου, ο δρ. Ντολ - alter ego του Φάλαντα - ζει  με την αρκετά νεότερή του σύζυγο, Άλμα, σε μια μικρή πόλη της Γερμανίας που βρίσκεται υπό την διοίκηση του Κόκκινου Στρατού. Ο Ντολ βασανίζεται από νυχτερινούς και ημερήσιους εφιάλτες, από φόβο, από ενοχές για όσα ήξερε, όσα δεν είπε και δεν έκανε. Η συλλογική απάθεια γύρω του είναι μαχαίρι στα σωθικά του. Υπό την σοβιετική εξουσία, ο δρ. Ντολ εκτελεί διαταγή να γίνει δήμαρχος της πόλης. Βαρύ το αξίωμα, δύσκολο το έργο! Η ψυχή και το σώμα του, ήδη καταπονημένα, καταρρέουν. Εγκαταλείπει τα πάντα και μαζί με την - επίσης άρρωστη - σύζυγό του επιστρέφουν στο κατεστραμμένο Βερολίνο σε προσπάθεια εκκίνησης νέας ζωής και ανάκτησης του παλιού τους σπιτιού. Κι εκεί ζουν τον εφιάλτη της γραφειοκρατίας, του σάπιου συστήματος υγείας, της διαφθοράς, της απάτης, της αισχροκέρδειας. Οι πολίτες σε εσωτερική διαμάχη, Γερμανοί εναντίον Γερμανών σε πόλεμο μετά τον πόλεμο. Άνθρωποι σκιές στα ερείπια που δεν τολμούν να ελπίσουν. Ανάμεσά τους, ο Ντολ και η Άλμα, εθισμένοι στη μορφίνη, παραδομένοι στο σκοτάδι της εποχής, προσπαθούν να βρουν την οδό που θα τους οδηγήσει πίσω σε μια ζωή που θα λέγεται ζωή. Περνούν δια πυρός και σιδήρου, λυγίζουν, πέφτουν, σηκώνονται, τινάζουν από πάνω τους τη σκόνη των χαλασμάτων, κάνουν βήματα ξανά για να ανταμώσουν τη ζωή που συνεχίζεται ακόμα κι αν τριγύρω επικρατούν οδύνη και νύχτα. Γιατί ο Κόσμος θα νυχτώνει για να μπορεί να ξημερώνει.
 

Τοιχογραφία της μεταπολεμικής Γερμανίας με λεπτομερή εφιαλτική ατμόσφαιρα παράλυσης της χώρας και των ανθρώπων της, χειρουργικής ακριβείας ψυχογραφική αποτύπωση των ηρώων και πίστη απεικόνιση της πραγματικότητας, από έναν κορυφαίο συγγραφέα που μετουσίωσε τη μαύρη Ιστορία της χώρας του σε υψηλή τέχνη.

 

 

Μετάφραση: Άγγελος Αγγελίδης / Μαρία Αγγελίδου
Εκδόσεις Gutenberg/Orbis Literae

Χέρμαν Ούνγκαρ, Η τάξη

"Η τάξη" κυκλοφόρησε το 1927 και μεταφράστηκε στα ελληνικά το 1988. Ένα αριστουργηματικό αλληγορικό μυθιστόρημα για την εξουσία και την παράνοια, για τα ψυχολογικά συμπλέγματα, για τα παιδικά χρόνια που σέρνουμε μαζί μας όπως τις βαριές αλυσίδες στα πόδια του ένας κατάδικος, για τα παιχνίδια ανωτερότητας, δύναμης και εκδίκησης.   Με επιρροές από το κίνημα του εξπρεσιονισμού και της ψυχανάλυσης, ο Ούνγκαρ, ολιγογράφος λόγω του σύντομου βίου του, δημιούργησε ένα κορυφαίο έργο της γερμανόφωνης πεζογραφίας που δυστυχώς πέρασε σχεδόν απαρατήρητο και, οπωσδήποτε, αξίζει προσοχής, εξόδου από τη λήθη και δεύτερης ζωής.
 

Κεντρικός ήρωας είναι ο Γιόζεφ Μπλάου, δάσκαλος, νευρωτικός, ανασφαλής, καχύποπτος, με έντονο το αίσθημα κατωτερότητας λόγω των φτωχικών του παιδικών χρόνων απέναντι στους μαθητές του, γόνους εύπορων οικογενειών. Δίνει καθημερινή μάχη ώστε να αποφύγει το παραμικρό λάθος που θα τον γελοιοποιήσει στα μάτια των απείθαρχων, επηρμένων μαθητών. Επιβάλλει αυστηρό καθεστώς για να τους υποτάξει και να νικήσει τους φόβους του, έχει εμμονή με την τάξη και την πειθαρχεία, ζει με τον τρόμο ότι οι νεαροί μαθητές θα τον κατασπαράξουν στο πρώτο δείγμα αδυναμίας. Φοβάται το απροσδόκητο, αποφεύγει τις πολλές κουβέντες μιας και οι λέξεις ή οι πράξεις μπορούν να εμπεριέχουν σπόρο για λέξεις ή πράξεις που οδηγούν στην καταστροφή. Παντού νιώθει μια αόρατη απειλή, έναν αγύρτη εχθρό, μια υπόγεια συνωμοσία σε βάρος του. Μια μόνιμη εσωτερική πάλη σε συνδυασμό με τον γάμο του που παρουσιάζει σημάδια κατάρρευσης.
 

Ο κλοιός σφίγγει περισσότερο: ένα γραμμάτιο, ένα μυστικό, ένας κύκλος ανθρώπων ανεπιθύμητων, μια αυτοκτονία, η τάξη που ανατρέπεται και η γέννηση του γιου του Γιόζεφ, ένα ακόμα βάρος.
 

Ο παιδικός φίλος του Γιόζεφ, ο Μοντλίτσκι, μια μεφιστοφελική φιγούρα, ένας δολοφόνος με πεντακάθαρα χέρια, προσφέρει λύσεις με μοιραία αποτελέσματα. Η επιθυμητή τάξη μετατρέπεται σε πλήρη αταξία.
 

Εφιαλτική, νοσηρή και καφκική ατμόσφαιρα σε ένα σπουδαίο κλασικό διαχρονικό κείμενο. Ο Ούνγκαρ εισχώρησε στις πιο στενές διόδους του μυαλού των ηρώων του και αποκάλυψε σκέψεις που άλλοι θα προτιμούσαν να αφήσουν βαθιά θαμμένες.
 

Η Μαρία Αγγελίδου μετέφρασε εξαιρετικά ένα συγκλονιστικό έργο που θα ήταν ευχής έργον η σύντομη επανέκδοσή του.

 

 

Εκδόσεις Νεφέλη

Tessa Hadley, Το παρελθόν

Το παρελθόν είναι σκόρπια παλιά γράμματα, είναι η μυρωδιά κλειστού αέρα σε συρτάρι που ξεκλειδώνει, είναι οι ξεθωριασμένες φωτογραφίες παλιών εαυτών σαν προφητικοί χρησμοί, είναι οι παιδικές ανασφάλειες που καταδιώκουν ενήλικες ψυχές.

"Το παρελθόν" είναι ένα σπουδαίο σύγχρονο βρετανικό μυθιστόρημα με τη μυρωδιά του κλασικού. Το έκτο κατά σειρά της Tessa Hadley και πρώτο της που μεταφράζεται στα ελληνικά, δίνοντάς μας την ευκαιρία να γνωρίσουμε μια συγγραφέα μεγάλης στόφας στα χνάρια του Χένρι Τζέιμς και της Βιρτζίνια Γουλφ.

Χωρισμένο σε τρία μέρη ή τρεις πράξεις, (η ατμόσφαιρά του είναι έντονα θεατρική) παρόν - παρελθόν - παρόν. Το παρόν συνυφαίνεται με το παρελθόν, το χθες έχει έντονη επίδραση στη ζωή των ηρώων σήμερα.

Τέσσερα αδέρφια ξαναβρίσκονται στο πατρικό τους σπίτι για καλοκαιρινές διακοπές και με αφορμή την πιθανή πώλησή του.

Η Χάριετ, η Άλις που έχει μαζί της τον Κασίμ, πακιστανικής καταγωγής, γιο ενός πρώην συντρόφου της, η Φραν με τα δύο της παιδιά και ο Ρόλαντ που φέρνει μαζί του την δεκαεξάχρονη κόρη του από τον πρώτο του γάμο και την τρίτη σύζυγό του, Πιλάρ, αργεντίνικης καταγωγής. 

Παρόν: τέσσερα αδέρφια, δύο μικρά παιδιά και δύο "ξένοι", ο Κασίμ και η Πιλάρ, κάτω απ' την ίδια στέγη.

Παρελθόν: στο ίδιο σπίτι, μια γενιά πίσω, 1968, η μητέρα των τεσσάρων, Τζιλ, επιστρέφει στους γονείς της με τα τρία της παιδιά (το ένα αγέννητο ακόμα), έχοντας εγκαταλείψει τον σύζυγό της που κι εκείνος την εγκατέλειψε στο όνομα μιας επανάστασης.

Τρεις εβδομάδες, τα τέσσερα αδέρφια ζουν σε ένα ειδυλλιακό περιβάλλον στη φύση, πηγαινοέρχονται νωχελικά, συνομιλούν, θυμούνται τα παιδικά τους χρόνια, πίνουν τσάι, ετοιμάζουν φαγητό, ανακαλύπτουν ότι περισσότερα είναι εκείνα που τους χωρίζουν παρά τους ενώνουν, προσπαθούν ευγενικά να κρατήσουν τις μεταξύ τους γέφυρες όρθιες, προσπαθούν να ανταλλάξουν τρυφερά συναισθήματα. Μέσα στην ησυχία και την ομορφιά του τοπίου τριγύρω, το παρελθόν κινείται ύπουλα σαν αναμένο φυτίλι κάτω από τα πόδια τους. 

Κλειστοφοβικό δράμα δωματίου με αιωρούμενες νευρώσεις, ανασκαφή μύχιων σκέψεων και πράξεων. Η χαμηλόφωνη γραφή της Hadley συλλαμβάνει επιτυχώς την τραγωδία των οικογενειακών σχέσεων, της καθημερινότητας, της μετάνοιας, της απώλειας, της κρίσης ταυτότητας, του χρόνου που τρέχει αφήνοντας σημάδια φθοράς σε πρόσωπα και καρδιές.

Έξοχη η μετάφραση από την Μαρία Αγγελίδου. 

Εκδόσεις Gutenberg

Friedrich Ani, Η μέρα χωρίς όνομα

 

Μια αγκαλιά, ένα φιλί, ένα παιχνίδι - πρόβα εκδίκησης, μια θηλιά, μια λάθος κίνηση, μια ανάσα κομμένη. Οι νεκροί έρχονται και ζητούν την αγάπη που στερήθηκαν, ζητούν ζεστασιά, δικαίωση. Έρχονται, φεύγουν αλλά πάντα επιστρέφουν.
 

Είκοσι χρόνια πριν, η δεκαεπτάχρονη Έστερ βρίσκεται κρεμασμένη σε ένα πάρκο. Ο αστυνομικός επιθεωρητής Γιάκομπ Φρανκ ανακοινώνει την τραγική είδηση στην Ντόρις, την μητέρα του κοριτσιού. Επί επτά ώρες, γίνεται ολόκληρος μια αγκαλιά για την άγνωστή του γυναίκα όσο απ' το στόμα της βγαίνει το πικρό τραγούδι ενός ανθρώπου που δεν έχει τίποτα πια να περιμένει.   Ένα χρόνο αργότερα, η Ντόρις βάζει τέλος στη ζωή της.
 

Είκοσι χρόνια μετά, ο Λούντβιχ Βίντερ, πατέρας της Έστερ και σύζυγος της Ντόρις, εμφανίζεται στην πόρτα του τέως πλέον επιθεωρητή και του ζητά να ανοίξει ξανά ο φάκελος της υπόθεσης, όντας βέβαιος ότι η κόρη του δολοφονήθηκε.
 

Μια νέα έρευνα ξεκινά. Ο Φρανκ συναντά πρόσωπα από τον οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο των Βίντερ. Έρχεται αντιμέτωπος με την άρνηση, τις εικασίες, τις διαφορετικές εκδοχές της αλήθειας. Κι όσο η έρευνα γίνεται πιο επίμονη, οι αλήθειες ξημερώνουν και ρίχνουν φως σε σκοτεινά μυστικά, σιωπές, υποταγμένες συμπεριφορές που περνάνε σαν κληρονομιά από γενιά σε γενιά, λάθη - καρφιά σε σταυρό βουβών μαρτυρίων. Κι ύστερα έρχεται ένα ημερολόγιο που φανερώνει σύννεφα, τα οποία φέρνουν άγρια βροχή σε τρύπια στέγη.
 

Η αστυνομική έρευνα είναι μονάχα το φόντο σε αυτό το συνταρακτικό μυθιστόρημα, γιατί το κυρίαρχο στοιχείο είναι οι μεταξωτές ζωές που τσαλακώνονται πίσω από κλειστές πόρτες.
 

Η γραφή του Friedrich Ani είναι διεισδυτική, ένα νυστέρι που σκάβει σε βάθος τον εσωτερικό κόσμο των ηρώων, που με τη σειρά τους κουβαλάνε έναν ολόκληρο κόσμο, σέρνοντας στα πόδια τους τις βαριές αλυσίδες των παιδικών τους χρόνων. Οργανωμένη πλοκή και αριστοτεχνικά δομημένοι χαρακτήρες σε ένα μυθιστόρημα - οξύ κοινωνικό σχόλιο για τα προσωπικά αδιέξοδα της σύγχρονης οικογένειας-κυψέλης!
 

Αξιοθαύμαστη η μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου σε αυτό το σπουδαίο έργο, που έρχεται να προστεθεί ως διαμάντι στην συλλογή της σειράς Aldina των εκδόσεων Gutenberg.